Pırasa
Allium ampeloprasum · Soğangiller · sebze · İki yıllık
Yerel adlar: praşa, pıraz, prasa, Fil sarımsağı, fil sarımsağı, dev sarımsak, iri sarımsak, Rus sarımsağı, Yabani pırasa, kaya pırasası, yabani pırasa, dağ pırasası
ℹ️ Doğru Latince adı Allium ampeloprasum'dur; sık görülen 'Allium porrum' artık eş anlamlıdır. Tarlada uzun süre kaldığı için beyaz çürüklük, pırasa güvesi (Acrolepiopsis assectella) ve trips için köprü görevi görür — soğan/sarımsakla aynı rotasyon grubunda tutulmalı.
📅 Ekim–dikim–hasat pencereleri
- Ekim: Şubat–Mart · Dikim: Haziran–Temmuz · Hasat: Ekim–Aralık — kışlık
Pencereler geneldir; kendi ilinin iklimi ve o yılın gidişatı belirleyicidir. Don takibiyle birlikte değerlendir.
🌾 Yerel ve atalık çeşitler (2)
İnegöl 92 🏷 Cİ/Tescilli · Bursa/İnegöl
Yerel eş adlar: İnegöl-92
Yerel İnegöl/Kartal pırasa popülasyonundan seleksiyonla geliştirilip tescil edilmiş, orta-erkenci, uzun beyaz gövdeli ve verimli açık tozlanan çeşit; Türkiye'de en yaygın ekilen pırasa çeşitlerindendir. Hem sofralık hem sanayilik kullanıma uygun kabul edilir.
📚 Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 'Pırasa Yetiştiriciliği' teknik notu; Asgen Tarım tohum kataloğu 'İnegöl 92 Pırasa Tohumu' (seleksiyonla geliştirilmiş tescilli çeşit) · kaynağa git ↗
Kartal pırasası 🌾 Atalık · İstanbul/Kartal
Yerel eş adlar: İnegöl pırasası, kamış pırasası
Uzun beyaz gövdeli, beyaz etli, lezzetli ve adaptasyon kabiliyeti yüksek geleneksel pırasa tipi; aynı uzun gövdeli tip İstanbul'da Kartal, Bursa'da İnegöl pırasası adıyla bilinir. Türkiye'nin en yaygın tescilli çeşidi İnegöl 92 bu yerel materyalden seleksiyonla geliştirilmiştir.
📚 Samsun İl Tarım Müdürlüğü 'Sebzecilik' yayını ve Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 'Pırasa Yetiştiriciliği' teknik notu (uzun gövdeli/kamış tipi: İstanbul'da Kartal, Bursa'da İnegöl pırasası) · kaynağa git ↗
🔄 Ekim nöbetinde Soğangiller
Soğangiller (Amaryllidaceae; literatürde Alliaceae adıyla da geçer) soğan, sarımsak, pırasa, arpacık ve taze soğanı kapsar. Ekim nöbetinde en hassas gruplardan biridir: taşıdığı toprak patojenlerinin çoğu uzun ömürlüdür ve büyük ölçüde bu familyayı hedefler — beyaz çürüklük (Sclerotium cepivorum), pembe kök çürüklüğü (Setophoma/Phoma terrestris), Fusarium dip çürüklüğü (Fusarium oxysporum f.sp. cepae) ve soğan sak-ve-soğan nematodu (Ditylenchus dipsaci). Sığ köklü ve yüksek azot talepli olduğu için hem beslenmede hassastır hem de arkasında kullanılmamış azot bırakır; bu nedenle baklagilden SONRA ekilmesi, arkasına derin köklü bir ürün veya tahıl konması uygun bir sıralamadır. En önemli uyarı şudur: beyaz çürüklük bir kez tarlaya girdiyse beklemek çözüm değildir — sklerotlar toprakta 20 yıldan uzun yaşar ve asıl iş temiz/sertifikalı arpacık-tohumluk ile alet, çizme ve tekerlek temizliği yaparak BULAŞTIRMAMAKTIR.
Aynı parsele dönüş: en az 4 yıl. (kaynaktan çıkarım)
Soğangiller azot BAĞLAMAZ, tüketir: baklagillerdeki gibi kök nodülü / Rhizobium ortakyaşamı taşımazlar, net bilanço topraktan azot çekme yönündedir. "Yüksek talep" sınıflandırması yaygın agronomik kabule ve sığ/seyrek kök sistemine dayanır; bu çalışmada sayısal bir azot-doz kaynağıyla (ör. kg N/ha önerisi) DOĞRULANAMAMIŞTIR — kesin gübreleme dozu için yerel toprak analizi ve bölgesel öneri esas alınmalıdır. Sığ kökleri, kök bölgesinin altına yıkanan nitratı geri alamaz; bu yüzden soğangilden SONRA derin köklü bir ürün (havuç, domates) veya saçak köklü bir tahıl koymak boşa giden azotu kurtarır, soğangili baklagil yeşil gübresinden SONRA ekmek ise sığ kök bölgesinde hazır azot bulmalarını sağlar.
🤝 Kardeş bitkiler
✅ İyi komşular: Çilek, Havuç, Kereviz
Kardeş bitki bilgisi geleneksel bahçecilik gözlemleri ve kardesbitkiler.org uyum verisine dayanır; kesin kural değil, yerleşim önerisidir.
Bu bilgi bilgilendirme amaçlıdır, zirai danışmanlık değildir. Ülkendeki ruhsat ve doz sınırları farklı olabilir; ürün etiketine ve yerel mevzuata uy. Hukuki danışmanlık ve tavsiye sunulmamaktadır. Tüm eylemler uygulayıcıların kendi sorumluluğundadır.
📖 Üye olmadan okuyorsun: bu ay 2 künye hakkın kaldı. Sınır her ayın başında yenilenir; ücretsiz hesapla sınır tamamen kalkar.
🌱 Bu bilgiyi kendi bostanında kullan
EkoBostan ücretsiz bir çiftçi defteridir: ekimlerini planla, gözlemini yaz, ekim nöbetini takip et, don uyarısı al. Ansiklopedi bu defterin açık rafıdır — hesabın olunca künyelerin tamamı sınırsız açılır.