Marul
Lactuca sativa · Papatyagiller · sebze · Tek yıllık
Yerel adlar: kıvırcık, kıvırcık salata, salata, yeşil salata, Göbekli marul (aysberg), aysberg, iceberg, top marul, kelle salata, Uzun marul (romaine), romaine, roma marulu
ℹ️ Tüm marul çeşitleri (kıvırcık, göbekli/aysberg, uzun/romaine, lolla) AYNI TÜRDÜR (Lactuca sativa) — rotasyonda tek bitki sayılır. Aynı yere en az 3 yıl marul ekilmemeli: beyaz çürüklük (Sclerotinia) ve mildiyö (Bremia lactucae) toprakta kalır. DİKKAT: roka (turpgil) ve kuzu marulu papatyagil DEĞİLDİR.
📅 Ekim–dikim–hasat pencereleri
- Ekim: Şubat–Nisan · Dikim: Mart–Mayıs · Hasat: Nisan–Temmuz — ilkbahar ekimi
Pencereler geneldir; kendi ilinin iklimi ve o yılın gidişatı belirleyicidir. Don takibiyle birlikte değerlendir.
🌾 Yerel ve atalık çeşitler (1)
Yedikule marulu 🌾 Atalık · İstanbul/Fatih
İstanbul'un tarihi Yedikule bostanlarında yüzyıllardır yetiştirilen, uzun, düzgün ve parlak yapraklı, gevrek Türkiye orijinli marul tipi (Lactuca sativa var. longifolia). Yerel genotiplerinden teksel seleksiyonla ıslah çalışmaları yürütülmüş, kent tarımı mirası olarak korunmaktadır.
📚 DergiPark, Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi — 'Türkiye Orijinli Yedikule Tipi Marul (Lactuca sativa L. var. longifolia) Genotiplerinin Teksel Seleksiyon Yöntemiyle Islahı' (2021); Fatih Belediyesi — 'Yedikule Marulu: İstanbul'un Tarım Mirası' · kaynağa git ↗
🔄 Ekim nöbetinde Papatyagiller
Papatyagiller (Asteraceae, eski adıyla Compositae) EkoBostan katalogunda marul, ayçiçeği, enginar, aynısefa ve kadife çiçeğini kapsar. Bu familyanın rotasyondaki ağırlığı esas olarak tek bir hastalıktan gelir: beyaz küf (Sclerotinia sclerotiorum). Bu mantarın sert kabuklu dinlenme yapıları (sklerot) toprakta yıllarca kalır ve yalnız papatyagilleri değil fasulye, karnabahar, kereviz, rezene, biber ve domatesi de vurar — yani 'familyayı değiştirdim' demek her zaman nöbet yaptınız anlamına gelmez. Marul ve enginar ayrıca verticillium solgunluğunun (Verticillium dahliae) konukçusudur; bu etmenin mikrosklerotları toprakta neredeyse süresiz kaldığı için rotasyon onu yok etmez, yalnız baskı altında tutar. Buna karşılık familyanın iki olumlu yüzü de vardır: ayçiçeği derin köküyle alt katmandaki azotu geri kazanır, kadife çiçeği ise kapan bitki olarak kök yarası nematodunu baskılar. Türkiye özelinde ayçiçeğinin asıl kısıtı bir mantar değil, orobanş (canavar otu) adlı parazit bitkidir ve bu sorun rotasyonla çözülmez.
Aynı parsele dönüş: en az 4 yıl. (kaynakta açıkça yazıyor)
Papatyagiller azot bağlamaz; bu familyada baklagillerdeki gibi bir kök bakterisi ortaklığı yoktur, net azot tüketicisidir. Ayçiçeği ise derin köküyle 60-120 cm katmandaki artık azotu geri kazanır: NDSU SF713 bu derinlikten yaklaşık 30 lb/ac (≈34 kg/ha) azot alındığını varsayar. ÖNEMLİ ÇEKİNCE: aynı kaynak bu miktarı gübre önerisinden DÜŞMEZ — 'ayçiçeği derinden aldı, ben eksik gübre atarım' sonucu kaynağın açıkça reddettiği bir sonuçtur. Pratikte ayçiçeği, sığ köklü bir üründen (soğan, marul) sonra derine sızmış azotu toplayan iyi bir süpürücüdür ama toprağa azot bırakmaz. 'Orta' etiketi marul ve enginar için doğrulanabilir bir kaynağa dayanmıyor; yaprak sebzesi ve enginar tarafının talebi daha yüksek olabilir.
🤝 Kardeş bitkiler
✅ İyi komşular: Bezelye, Çilek, Havuç, Pancar, Salatalık, Soğan, Turp
Kardeş bitki bilgisi geleneksel bahçecilik gözlemleri ve kardesbitkiler.org uyum verisine dayanır; kesin kural değil, yerleşim önerisidir.
Bu bilgi bilgilendirme amaçlıdır, zirai danışmanlık değildir. Ülkendeki ruhsat ve doz sınırları farklı olabilir; ürün etiketine ve yerel mevzuata uy. Hukuki danışmanlık ve tavsiye sunulmamaktadır. Tüm eylemler uygulayıcıların kendi sorumluluğundadır.
📖 Üye olmadan okuyorsun: bu ay 2 künye hakkın kaldı. Sınır her ayın başında yenilenir; ücretsiz hesapla sınır tamamen kalkar.
🌱 Bu bilgiyi kendi bostanında kullan
EkoBostan ücretsiz bir çiftçi defteridir: ekimlerini planla, gözlemini yaz, ekim nöbetini takip et, don uyarısı al. Ansiklopedi bu defterin açık rafıdır — hesabın olunca künyelerin tamamı sınırsız açılır.