Karpuz
Citrullus lanatus · Kabakgiller · sebze · Tek yıllık
Yerel adlar: bostan, karpız, Diyarbakır karpuzu, kırmızı bostan
ℹ️ Karpuz solgunluğu etmeni (Fusarium oxysporum f.sp. niveum) toprakta yıllarca canlı kalır: aynı tarlaya 4-5 yıl karpuz ya da başka kabakgil dönmemelidir. Aşılı fide kullanmak bu kuralı ortadan kaldırmaz, yalnız riski azaltır.
📅 Ekim–dikim–hasat pencereleri
- Ekim: Mart–Nisan · Dikim: Nisan–Mayıs · Hasat: Temmuz–Eylül — sıcak sever
Pencereler geneldir; kendi ilinin iklimi ve o yılın gidişatı belirleyicidir. Don takibiyle birlikte değerlendir.
🌾 Yerel ve atalık çeşitler (3)
Adana karpuzu 🏷 Cİ/Tescilli · Adana
Çukurova'nın erkenci karpuzu; tadı, rengi ve aromasıyla bilinir ve 28.07.2020'de Türk Patent tarafından coğrafi işaretle tescillenmiştir.
📚 T.C. Adana Valiliği — 'Adana Karpuzu' Coğrafi İşaretle Tescillendi; Anadolu Ajansı — Adana karpuzu coğrafi işaret tescil belgesi aldı · kaynağa git ↗
Diyarbakır karpuzu 🌾 Atalık 🏷 Cİ/Tescilli · Diyarbakır
Yerel eş adlar: Sürme karpuzu
Yuvarlak-oval, parlak kabuklu, yeşil zemin üzerine koyu yeşil şeritli iri karpuz; Sürme tipi ortalama 20-30 kg olup geleneksel kuyu karpuzculuğuyla 50-75 kg'a ulaşabilir. Tarihsel olarak Sürme, Pembe, Beyaz Kış, Kara Kış ve Ferik tipleri yetiştirilmişse de günümüzde ağırlıkla Sürme sürdürülmektedir; menşe adı olarak Cİ tescillidir (No 111, 06.04.2009, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası).
📚 Türk Patent Coğrafi İşaretler Portalı — Diyarbakır Karpuzu (Tescil No 111); T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı — Diyarbakır Karpuzu · kaynağa git ↗
Seydişehir karpuzu 🏷 Cİ/Tescilli · Konya/Seydişehir
Seydişehir'in özellikle Kumluca (Bağra) çevresinde geleneksel yöntemlerle yetiştirilen, kendine özgü tadıyla bilinen karpuz; Türk Patent nezdinde Cİ tescillidir (Tescil No 1700, 13.02.2025, Seydişehir Belediyesi).
📚 Türk Patent Coğrafi İşaretler Portalı — Seydişehir Karpuzu (Tescil No 1700) · kaynağa git ↗
🔄 Ekim nöbetinde Kabakgiller
Kabak, salatalık, kavun ve karpuz aynı familyadandır ve hastalık havuzlarını paylaşırlar; birini kaldırdığınız yatağa dördünden herhangi birini erken geri getirmek rotasyon değil, monokültürün devamıdır. Bu familyanın rotasyondaki asıl önemi, toprakta ve bitki artığında bekleyen üç mekanizmadan gelir: Fusarium solgunluklarının uzun ömürlü dinlenme sporları, zamklı gövde yanıklığı ile antraknozun hastalıklı artıkta kışlaması, ve Phytophthora capsici'nin familya sınırını aşan geniş konukçu yelpazesi. Bu son etmen kayıtlıysa kabakgilden sonra biber/domates/patlıcan ya da fasulye ekmek rotasyon sayılmaz; güvenli ara halka buğdaygillerdir. Zamklı gövde yanıklığı ve antraknoz tohumla da taşındığı için sertifikalı tohum ve hasat sonrası artığın gömülmesi rotasyonun ayrılmaz tamamlayıcılarıdır — artık ne kadar çabuk çürürse rotasyon o kadar işe yarar. Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; zirai danışmanlık, teşhis veya reçete değildir.
Aynı parsele dönüş: en az 4 yıl. (temkinli tahmin — kaynak yok)
Kabakgiller azot BAĞLAMAZ; topraktan azot çeker ve ardıl ürüne azot bırakmaz. Talep 'orta' olarak işaretlenmiştir: Clemson karpuz künyesi fazla azotun asma büyümesini artırıp meyve verimini düşürdüğü uyarısını yapar, yani obur bitki muamelesi yanlış sonuç verir. Bu etiketin bir kısmı editöryel takdirdir; kesin doz toprak analizine bağlıdır. Pratik sonuç: kabakgilden sonra azot talebi yüksek bir ürün planlıyorsanız toprak azotunu yenilenmiş saymayın, araya baklagil veya baklagil yeşil gübresi koyun — ideal sıralama baklagil önce, kabakgil sonra yönündedir.
🤝 Kardeş bitkiler
✅ İyi komşular: Hodan, Kadife çiçeği, Mısır
Kardeş bitki bilgisi geleneksel bahçecilik gözlemleri ve kardesbitkiler.org uyum verisine dayanır; kesin kural değil, yerleşim önerisidir.
Bu bilgi bilgilendirme amaçlıdır, zirai danışmanlık değildir. Ülkendeki ruhsat ve doz sınırları farklı olabilir; ürün etiketine ve yerel mevzuata uy. Hukuki danışmanlık ve tavsiye sunulmamaktadır. Tüm eylemler uygulayıcıların kendi sorumluluğundadır.
📖 Üye olmadan okuyorsun: bu ay 2 künye hakkın kaldı. Sınır her ayın başında yenilenir; ücretsiz hesapla sınır tamamen kalkar.
🌱 Bu bilgiyi kendi bostanında kullan
EkoBostan ücretsiz bir çiftçi defteridir: ekimlerini planla, gözlemini yaz, ekim nöbetini takip et, don uyarısı al. Ansiklopedi bu defterin açık rafıdır — hesabın olunca künyelerin tamamı sınırsız açılır.