Domates
Solanum lycopersicum · Patlıcangiller · sebze · Tek yıllık
Yerel adlar: tomates, tomatis, kırmızı domates, sırık domates, yer domatesi, Kiraz domates, cherry domates, salkım domates, çeri domates, şeker domates
ℹ️ Patlıcangillerin ana ürünü. Domates-patates-patlıcan-biber AYNI familyadır; aynı yatağa art arda gelmemeli, en az 3-4 yıl ara verilmeli. Mildiyö (Phytophthora infestans), solgunluk ve kök-ur nematodu ortak sorunlarıdır.
📅 Ekim–dikim–hasat pencereleri
- Ekim: Şubat–Nisan · Dikim: Nisan–Mayıs · Hasat: Temmuz–Eylül — genel (örnek)
Pencereler geneldir; kendi ilinin iklimi ve o yılın gidişatı belirleyicidir. Don takibiyle birlikte değerlendir.
🌾 Yerel ve atalık çeşitler (9)
Ayaş Domatesi 🌾 Atalık 🏷 Cİ/Tescilli · Ankara/Ayaş
Ankara'nın Ayaş ilçesine özgü, ince kabuklu ve sulu-aromalı sofralık domates; tescil şartnamesi üretimin yöre içinde ve yerel tohumluklarla yapılmasını öngörür. 2022'de Türk Patent, ardından AB coğrafi işaret tescili almıştır.
📚 Türk Patent Coğrafi İşaretler Portalı — Ayaş Domatesi (Tescil No 1236, 05.10.2022, Ayaş Ziraat Odası); AB tescili duyurusu turkpatent.gov.tr · kaynağa git ↗
Boyabat Gazidere Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Sinop/Boyabat
Sinop Boyabat'ın Gazidere yöresinde geleneksel olarak yetiştirilen ve 2019'da coğrafi işaret tescili alan yöresel domates.
📚 Türk Patent Cİ kaydı (tescil 12.04.2019); aktaran Vikipedi 'Domates' maddesi coğrafi işaret listesi · kaynağa git ↗
Çanakkale Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Çanakkale
Domates üretimiyle tanınan Çanakkale yöresine özgü, 2023'te coğrafi işaret tescili alan yöresel domates.
📚 Türk Patent Cİ kaydı (tescil 13.07.2023); aktaran Vikipedi 'Domates' maddesi coğrafi işaret listesi · kaynağa git ↗
Guldar Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Bingöl
Bingöl yöresine özgü, 2023'te coğrafi işaret tescili alan yerel domates.
📚 Türk Patent Cİ kaydı (tescil 26.07.2023); aktaran Vikipedi 'Domates' maddesi coğrafi işaret listesi · kaynağa git ↗
Koyulhisar Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Sivas/Koyulhisar
Sivas'ın Koyulhisar ilçesinde geleneksel olarak yetiştirilen ve 2021'de coğrafi işaret tescili alan yöresel domates.
📚 Türk Patent Cİ kaydı (tescil 20.01.2021); aktaran Vikipedi 'Domates' maddesi coğrafi işaret listesi · kaynağa git ↗
Kozluk Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Batman/Kozluk
Batman'ın Kozluk ilçesiyle anılan, 2023'te coğrafi işaret tescili alan yöresel domates.
📚 Türk Patent Cİ kaydı (tescil 07.12.2023); Kozluk Kaymakamlığı 'Kozluk Domatesi' tanıtım sayfası · kaynağa git ↗
Safranbolu Maniye Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Karabük/Safranbolu
Karabük Safranbolu yöresinde yetiştirilen, 2022'de coğrafi işaret tescili alan yerel domates.
📚 Türk Patent Cİ kaydı (tescil 18.08.2022); aktaran Vikipedi 'Domates' maddesi coğrafi işaret listesi · kaynağa git ↗
Simav Eynal Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Kütahya/Simav
Kütahya Simav'ın Eynal yöresiyle anılan, 2022'de coğrafi işaret tescili alan yöresel domates.
📚 Türk Patent Cİ kaydı (tescil 08.09.2022); aktaran Vikipedi 'Domates' maddesi coğrafi işaret listesi · kaynağa git ↗
Sof Domatesi 🏷 Cİ/Tescilli · Gaziantep
Gaziantep yöresine özgü, Gaziantep Ticaret Borsası başvurusuyla 2023 sonunda coğrafi işaret tescili alan yerel domates.
📚 Gaziantep Ticaret Borsası duyurusu 'Sof Domatesini Tescilledik'; Türk Patent Cİ kaydı (tescil 25.12.2023) · kaynağa git ↗
🔄 Ekim nöbetinde Patlıcangiller
Domates, biber, patlıcan ve patates AYNI ailedendir ve aynı toprak hastalıklarını beslerler. Patatesi 'kök sebze' sayıp domatesin yerine ekmek rotasyon değildir; aynı ürünü tekrar ekmekle neredeyse aynı sonucu verir. Bu yatağa bu dörtlüden biri girdiyse en az 4 yıl ailenin hiçbir üyesini oraya koymayın; arada buğdaygil (buğday, arpa, mısır, sorgum) veya brokoli gibi konukçu olmayan ürünler en güvenli halkadır. Tarlanızda daha önce solgunluk (bitkinin tek yanının sararıp pörsümesi, gövde kesitinde kahverengi damar) görüldüyse 4 yıl yetmez. Bu grup topraktan çok besin çeker ve azot bağlamaz; önüne baklagil koymak, ardına yeşil gübre almak toprağın belini doğrultur.
Aynı parsele dönüş: en az 4 yıl. (temkinli tahmin — kaynak yok)
Bu grup topraktan yoğun besin, özellikle azot çeker ve azot BAĞLAMAZ (baklagil değildir, köklerinde nodül yoktur); rotasyonda azot tüketen halka sayılmalıdır. En uygun sırası, azot bırakan bir baklagil ön bitkiden ya da biçilip toprağa verilen baklagil yeşil gübreden sonra gelmektir. Pratik uyarı: buğdaygil anızının karbon/azot oranı yüksektir, hemen ardından ekildiğinde geçici azot açlığı görülebilir. Bu oturumda kg N/ha cinsinden doğrulanmış kurumsal bir gübreleme rakamı açılamadığı için sayısal doz VERİLMEMİŞTİR; doz için toprak analizi ve il/ilçe tarım müdürlüğü önerisi esastır.
🤝 Kardeş bitkiler
✅ İyi komşular: Aynısefa, Fesleğen, Hodan, Kadife çiçeği, Kereviz, Maydanoz, Sarımsak, Soğan
⚠️ Yan yana ekme: Lahana, Mısır, Patates, Salatalık, Ceviz
Kardeş bitki bilgisi geleneksel bahçecilik gözlemleri ve kardesbitkiler.org uyum verisine dayanır; kesin kural değil, yerleşim önerisidir.
Bu bilgi bilgilendirme amaçlıdır, zirai danışmanlık değildir. Ülkendeki ruhsat ve doz sınırları farklı olabilir; ürün etiketine ve yerel mevzuata uy. Hukuki danışmanlık ve tavsiye sunulmamaktadır. Tüm eylemler uygulayıcıların kendi sorumluluğundadır.
📖 Üye olmadan okuyorsun: bu ay 2 künye hakkın kaldı. Sınır her ayın başında yenilenir; ücretsiz hesapla sınır tamamen kalkar.
🌱 Bu bilgiyi kendi bostanında kullan
EkoBostan ücretsiz bir çiftçi defteridir: ekimlerini planla, gözlemini yaz, ekim nöbetini takip et, don uyarısı al. Ansiklopedi bu defterin açık rafıdır — hesabın olunca künyelerin tamamı sınırsız açılır.