Bakla
Vicia faba · Baklagiller · baklagil · Tek yıllık
Yerel adlar: bakla, iri bakla, kabuklu bakla, yem baklası
ℹ️ Yem baklası (küçük taneli tip) ile AYNI TÜRDÜR (Vicia faba). Fiğlerle aynı cinstendir (Vicia) — yeşil gübre için ekilse bile rotasyonda baklagil sayılır.
📅 Ekim–dikim–hasat pencereleri
- Ekim: Ekim–Kasım · Hasat: Nisan–Haziran — kışlık ekim
Pencereler geneldir; kendi ilinin iklimi ve o yılın gidişatı belirleyicidir. Don takibiyle birlikte değerlendir.
🌾 Yerel ve atalık çeşitler (2)
Eresen 87 🏷 Cİ/Tescilli
Yerel eş adlar: Eresen-87
Geleneksel Sakız bakla popülasyonundan seleksiyonla geliştirilip 1987'de tescil edilen, kuru tane üretimi için de önerilen iri taneli sofralık bakla çeşididir; tohumluğu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nce sağlanmaktadır.
📚 e-Fidancım 'Bakla Yetiştiriciliği' rehberi (Sakız populasyonundan seleksiyon, 1987 tescil); Başdemir ve ark. 2020, Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 7(3):749-756 (çeşitler Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden temin edilmiştir) · kaynağa git ↗
Sakız 🌾 Atalık
Yerel eş adlar: Sakız baklası
Türkiye'de sofralık üretimde en yaygın geleneksel bakla tiplerinden biridir; genellikle taze tüketilir ve lezzetiyle bilinir. Tescilli Eresen 87 çeşidi bu popülasyondan seleksiyonla geliştirilmiştir.
📚 e-Fidancım 'Bakla Yetiştiriciliği' rehberi (Sakız populasyonu ve Eresen-87 seleksiyonu); bakla.gen.tr 'Bakla Çeşitleri Nelerdir?' · kaynağa git ↗
🔄 Ekim nöbetinde Baklagiller
Baklagiller (Fabaceae) ekim nöbetinin azot motorudur: kendilerinden sonra gelen ürünün verimini ortalama %20-23 artırırlar ve bu kazanç en çok fakir topraklarda görülür. Ama iki tuzağı vardır. Birincisi: "baklagil ektim, toprağa azot bıraktım" her zaman doğru değildir — taneyi hasat edip sapı da kaldırırsanız toprak çoğu durumda net azot kaybeder; net kazanç için yeşil gübre olarak biçin ya da en azından anız ve kökleri tarlada bırakın. İkincisi: kendi hastalıkları ağırdır — aynı yere baklagil dönmeden önce temiz toprakta 4 yıl bekleyin, tarlanızda daha önce bezelye veya mercimekte kök çürüklüğü (Aphanomyces) görüldüyse bu süre 6-8 yıla çıkar. Ara ürün seçerken en güvenilir kırıcı halka buğday, arpa, mısır gibi tek çenekli tahıllardır; ayçiçeği, marul, lahana gibi geniş yapraklılar beyaz küf zincirini kırmaz. Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, zirai danışmanlık veya reçete değildir.
Aynı parsele dönüş: en az 4 yıl. (temkinli tahmin — kaynak yok)
Baklagiller havanın azotunu kök nodüllerindeki bakterilerle toprağa bağlar ve rotasyonun azot motorudur: 462 tarla denemesinden 11.768 verim gözleminin meta-analizinde baklagilli münavebe kendisinden sonra gelen ürünün verimini ortalama %20 artırmıştır (kazanç fakir topraklarda %32'ye çıkar, verimli topraklarda %7'de kalır); 3.663 eşleştirilmiş tarla gözlemini kapsayan ikinci meta-analizde baklagil ön bitki +%23, baklagil olmayan ön bitki +%16 vermiştir. AMA BU KAZANÇ OTOMATİK DEĞİLDİR: tane için hasat edilip sap-saman da tarladan çıkarılırsa bağlanan azotun büyük kısmı üründe tarlayı terk eder. Soyada 637 veri setinin derlemesinde toprak üstü kısmi azot bilançosu veri setlerinin %80'inde NEGATİF çıkmış, ortalama -40 kg N/ha olmuş; kök katkısı sayıldığında bilanço nötre yaklaşmıştır (-4 kg N/ha). Bu sayılar YALNIZ SOYADA ölçülmüştür; bakla, bezelye veya nohut için aynı rakamları kullanmak yanlış olur — yön (tane hasadında bilanço zayıflar) muhtemelen ortaktır, büyüklüğü değil. Toprağa net azot bırakmak istiyorsanız ya çiçeklenmede biçip yeşil gübre olarak toprağa karıştırın ya da en azından anız ve kökleri tarlada bırakın.
🤝 Kardeş bitkiler
✅ İyi komşular: Lahana, Mısır, Patates, Zeytin
⚠️ Yan yana ekme: Soğan
Kardeş bitki bilgisi geleneksel bahçecilik gözlemleri ve kardesbitkiler.org uyum verisine dayanır; kesin kural değil, yerleşim önerisidir.
Bu bilgi bilgilendirme amaçlıdır, zirai danışmanlık değildir. Ülkendeki ruhsat ve doz sınırları farklı olabilir; ürün etiketine ve yerel mevzuata uy. Hukuki danışmanlık ve tavsiye sunulmamaktadır. Tüm eylemler uygulayıcıların kendi sorumluluğundadır.
📖 Üye olmadan okuyorsun: bu ay 2 künye hakkın kaldı. Sınır her ayın başında yenilenir; ücretsiz hesapla sınır tamamen kalkar.
🌱 Bu bilgiyi kendi bostanında kullan
EkoBostan ücretsiz bir çiftçi defteridir: ekimlerini planla, gözlemini yaz, ekim nöbetini takip et, don uyarısı al. Ansiklopedi bu defterin açık rafıdır — hesabın olunca künyelerin tamamı sınırsız açılır.